سلسله کارگاه های پیشگیری از سوء مصرف مواد با عنوان " تریاک" توسط دکتر حمیده صمدی، مدیر مرکز مشاوره مبتنی بر سبک زندگی اسلامی ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ویژه دانشجویان در مجتمع شهید خوارزمی برگزار شد.
دکتر صمدی در تعریف تریاک بیان کرد: مخدر تریاک (به انگلیسی: opium) قدیمیترین و مشهورترین ماده مخدر اعتیادآور در جهان است. استفاده از این ماده مخدر برای درمان برخی از بیماریها در طب سنتی، سابقهای بسیار طولانی دارد. اما اکنون با سهولت دسترسی و قیمت ارزان آن، اعتیاد به این مخدر تبدیل به معضلی برای خانوادهها شده است.
صمدی افزود: تریاک یا اوپیوم از هسته دانه گل خشخاش و شیره نارس این گیاه تهیه میشود. گل تریاک حاوی انواع آلکالوئیدهایی مانند مورفین، کدئین و تبائین (پارامورفین) است و برای تهیه انواع مواد افیونی کاربرد دارد. پس از خالص کردن تریاک معمولاً از آن بهعنوان مادهای افیونی و مخدر برای تسکین درد یا تفریح و سرگرمی استفاده میشود.
وی گفت: گیاه خشخاش (به فارسی دری: کوکنار) با نام علمی «Papaver somniferum» گونهای از گیاهان علفی گلدار است. این گیاه همچنین با نام رایج «پپی بوته» به انگلیسی هم شناخته میشود. این گیاه، بومی منطقه مدیترانه بوده و در مناطقی با آب و هوای معتدل رشد میکند. بوته گیاه خشخاش پس از رشد کامل حدود ۷۰ تا ۱۱۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. گلبرگهای آن هم بسته به نوع خشاش به رنگ قرمز، سفید و ارغوانی با شاخهها و برگهای نقرهای هستند.
دکتر صمدی در ادامه افزود: تریاک در واقع، فارسی شده کلمه عربی «تریاق» است. معادل تریاک به انگلیسی اوپیوم (Opium) است و در دسته مواد اعتیادآور افیونی قرار دارد. در واقع معنی تریاک، «پادزهر» یا «ضدسم» است، چرا که در گذشته از آن بهصورت گسترده برای درمان «مارگزیدگی» و «مسمومیت» استفاده میشد.
مدیر مرکز مشاوره مبتنی بر سبک اسلامی ایرانی گفت: در سالهای گذشته تریاک بهدلیل خاصیت ضددرد و داشتن مورفین برای بیهوشی و انجام جراحیها کاربرد داشت. جالب است بدانید افغانستان بزرگترین تولیدکننده تریاک در جهان بوده و اروپا هم بزرگترین بازار مصرفکننده انواع مختلف این ماده مخدر است. پس از مصرف تریاک، اثرات آن بین ۸ تا ۱۲ ساعت در بدن فرد میماند. میزان تأثیر این مخدر بر بدن و ماندگاری آن بستگی زیادی به میزان مصرف و شرایط جسمی فرد دارد. بسیاری از افراد تصور میکنند، امکان مرگ یا اوردوز با تریاک وجود ندارد. این تصور کاملاً غلط است. اعتیاد طولانیمدت، مصرف جنس نامرغوب یا دریافت دوز بیش از حد مورفین، مرگ و ایست قلبی را برای فرد بهدنبال دارد. از جمله علائم خطرناک اوردوز با تریاک عبارتاند از: منقبض شدن مردمک چشم، تشنج، ضعف و بیهوشی، سرگیجه و عدمهوشیاری، کاهش تنفس و ضربان قلب، تغییر رنگ لبها، چهره و ناخن. بروز مشکلات شخصی، روحی، وسوسه دوستان، عدم آگاهی از عوارض مصرف مواد مخدر، از جمله مهمترین عوامل روی آوردن جوانان به مواد مخدر است. اغلب افراد با مصرف مواد مخدری مانند تریاک میخواهند از دردها و مشکلات خود دور شده یا احساس سرخوشی و تفنن داشته باشند.
صمدی تصریح کرد: ساختار شیمیایی تریاک و مشتقات آن بهگونهای است که با افزایش مصرف مداوم و طولانیمدت بدن را نسبت به مورفین مقاوم میکند. به همین دلیل فرد برای تجربه دوباره احساس خوبی که داشته است از این مخدر با دوزهای بیشتر استفاده میکند.
در واقع تریاک و مشتقات آن به خصوص هروئین را باید یکی از خطرناکترین و سریعترین مواد افیونی اعتیادآور در جهان دانست. تریاک با تأثیر قوی بر سیستم پاداش مغز و ترشح بیش از حد سروتونین باعث احساس شادی میشود. بنابراین فرد پس از پایان حالات نئشگی برای تجربه دوباره آن احساسات، تریاک مصرف میکند.