به گزارش مفدا مشهد، ۲۰ مهرماه در تقویم کشور ما، بنام بزرگمرد شعر و ادب پارسی، خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی رقم خورده و هر سال دراین روز برنامه های مختلفی در مقبره وی و شهر شیراز برگزار میشود. خواجه شمس الدین محمد شیرازی شاعر و حافظ قرآن، متخلص بـه حافظ و مشهور بـه لسان الغیب از بزرگ ترین شاعران غزل سرای ایران و جهان بـه شمار می‌رود. خواجه شمس الدین محمدبن محمد حافظ شیرازی، از بزرگ ترین شاعران نغزگوی ادبیات پارسی اسـت.

حافظ در اوایل قرن هشتم ه‍.ق- حدود سال ۷۲۷- در شیراز دیده بـه جهان گشود. پدرش بهاءالدین، بازرگان و مادرش اهل کازرون بود. پس از مرگ پدر، شمس الدین کوچک نزد مادرش ماند ودر سنین نوجوانی بـه شغل نانوایی پرداخت. در همین دوران بـه کسب علم و دانش علاقه مند شد و بـه درس و مدرسه پرداخت.

بعد از تحصیل علوم، زندگی او تغییر کرد ودر جرگه طالبان علم درآمد و مجالس درس علمای بزرگ شیراز را درس کرد. او بـه تحقیق و مطالعه کتابهای بزرگان آن روزگار- از قبیل کشاف زمخشری، مطالع الانظار قاضی بیضاوی و مفتاح العلوم سکاکی و امثال آن ها- پرداخت. همچنین در مجالس درس قوام الدین ابوالبقاء عبدالله بن محمود بن حسن اصفهانی شیرازی نیز حضور داشت.

خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی

حافظ بیشتر عمر خودرا در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی بجز یک سفر کوتاه بـه یزد و یک مسافرت نیمه تمام بـه بندر هرمز همواره در شیراز بود. وی در دوران زندگی خود بـه شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او بـه مناطقی دور دست هم چون هند نیز راه یافت. تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار ودر خروشی حماسی اسـت. شعر حافظ بیت الغزل معرفت اسـت.

دیوان حافظ

دیوان حافظ کـه مشتمل بر حدود ۵۰۰ غزل، چند قصیده، دو مثنوی، چندین قطعه و تعدادی رباعی اسـت، تا کنون بیش از چهارصد بار بـه اشکال و شیوه های گوناگون، بـه زبان پارسی و دیگر زبان های جهان بـه چاپ رسیده اسـت. شاید تعداد نسخه های خطّی ساده یا تذهیب شدهٔ آن در کتابخانه های:

ایران، افغانستان، هند، پاکستان، ترکیه و حتی کشور هـای غربی از هر دیوان پارسی دیگری بیشتر باشد. نکتهٔ خاصی کـه در دیوان حافظ وجوددارد، کثرت نسخه هایی با مفردات و واژه های گوناگون اسـت کـه این خصیصه باعث بروز تصحیحات متعدد و گاه متناقض هم در میان مصححان می‌شود.

عکس هایی از مقبره حافظ شیرازی در حافظیه شیراز

غزلیات

حافظ را چیره دست ترین غزل سرای زبان پارسی دانسته اندموضوع غزل وصف معشوق، می، و مغازله اسـت و غزل سرایی را باید هنری دانست ادبی، کـه درخور سرود و غنا و ترانه پردازی اسـت. حافظ غزل عارفانهٔ مولانا و غزل عاشقانهٔ سعدی را پیوند زده اسـت.

نوآوری اصلی او در تک بیت های درخشان، مستقل، و خوش مضمون فراوانی اسـت کـه سروده اسـت. استقلالی کـه حافظ از این راه بـه غزل داده بـه میزان زیادی از ساختار سوره های قرآن تأثیر گرفته اسـت، کـه آنرا انقلابی در آفرینش اینگونه شعر دانسته اند.

روز بزرگداشت حافظ

تصاویری از آرامگاه حافظ شیرازی در حافظیه شیراز

نسبت جهان ملک خاتون بعنوان شاخه نبات حافظ، بیشتر از دیگر نسبتهایی کـه افکار عمومی برای وی معشوقه سازی میکنند، مطرح شده اما واقعیت این اسـت کـه وی شاعره شیرازی زمان حافظ بوده کـه در سایه بزرگی «خواجه اهل راز» هیچگاه دیده نشد. جهان ملک خاتون شاعری بود کـه در زمان حافظ و هم عصر با او یعنی قرن هشتم در شیراز می زیسته اسـت و دیوانی با بیش از پنج هزار بیت شعر نیز دارد.

سال درگذشت حافظ شیرازی

در مورد سال درگذشت او اختلاف کمتری بین مورخان دیده می‌شود و بنظر اغلب آنان ۷۹۲ ق اسـت. از جمله در کتاب مجمل فصیحی نوشته فصیح خوافی «متولد ۷۷۷ ق» کـه معاصر حافظ بوده و همچنین نفحات الانستألیف جامی «متولد ۸۱۷ ق» بـه صراحت این تاریخ بعنوان سال درگذشت خواجه قید شده اسـت. محل تولد اوشیراز بوده ودر همان شهر نیز روی در نقاب خاک کشیده اسـت.

عکسهایی از مقبره حافظ شیرازی در حافظیه شیراز

مقبره حافظ در شهر شیراز ودر منطقهٔ حافظیّه در فضایی آکنده از عطر و زیبایی گل های جان پرور، درآمیخته با شور اشعار خواجه، واقع شده اسـت. امروزه این مکان یکی از جاذبه های مهمّ گردشگری بـه شمار می‌رود و تعداد زیادی از مشتاقان شعر و اندیشه حافظ را از اطراف جهان بـه این مکان می کشاند.