به گزارش مفدا مشهد، دکتر صمدی سرپرست اداره مشاوره و سلامت روان ضمن عرض تبریک به مناسبت میلاد با سعادت حضرت فاطمه (س) یادداشتی را با موضوع مادر منتشر کرد.در این یادداشت آمده است:
همه انسان ها پنج نیاز اساسی بنیادین دارند که اگر این نیاز در دوران کودکی به درستی ارضاء نشوند، فرد در بزرگسالی دچار طرحواره یا تله هایی می شود که او را با چالش مواجهه می کند. مشکلات شخصیتی که اکثر افراد در دنیای امروز دارند نتیجه ارضاء نشدن همان پنج نیاز دوران کودکی این افراد می باشد.
نیاز های اساسی انسان شامل امنیت، هویت، خودابرازگری، محدودیت های واقع بینانه و تفریح می باشد که در ادامه به توضیح کامل این نیاز ها می پردازیم:

۱- نیاز به امنیت:
یعنی اینکه فرد در شرایط ناامن چقدر امنیت را حس کرده است و والدین چقدر به فرد امنیت داده اند. مولفه های اساسی امنیت عبارتند از: دوست داشتن، مهم بودن، پذیرش غیر مشروط (یعنی به کودک نگویند اگر بچه خوبی باشی دوست دارم، برای دوست داشتن شرط نگذارند)، همدلی، درک و حمایت، اعتماد، والدین دسترس پذیر و پاسخگو، عدم مقایسه کردن، احترام، توجه، عدم سواستفاده کردن. اگر این مولفه ها به درستی ارضا نشود، نیاز به امنیت در فرد مختل می شود.

۲- نیاز به هویت، کفایت، خودمختاری:
والدینی که اضطراب دارند و نمی گذارند کودک خودش کارش را انجام بدهد. سریع بالای سر کودک حاضر می شوند و مسئولیت کودک را خودشان برعهده می گیرند. نیاز به هویت یکی از نیازهای هیجانی اساسی انسان می باشد. مولفه های اساسی خودمختاری عبارتند از: واگذاری یکسری مسئولیت ها به کودک (متناسب با سن کودک)، واگذاری یکسری انتخاب ها به کودک، تشویق کودک زمانی که کاری انجام می دهد. والدین خود الگویی از رفتار مستقل باشند، حفظ خونسردی والدین در زمان بروز مشکلات.

۳- نیاز به خودابرازگری:
وقتی فرزند در میان صحبتهای والدین حرف میزند پدر و مادر به کودک می گویند کی به تو گفت حرف بزنی. یا اینکه پسر بچه گریه می کند والد می گوید مرد که گریه نمی کند. یعنی در کل نمی گذارند بچه خودش را ابراز کند. مولفه های اصلی خودابرازگری: بازگویی احساس ها و نیازهای سالم، تشویق کودک به بیان احساس هایش، حق دادن به کودک در مورد بیان نیازها، اذیت نکردن کودک به خاطر دیگران.

۴- نیاز به محدودیت های واقع بینانه:
بچه ای که محدودیت ندیده است و هر چیزی که خواسته فراهم بوده است. مثلا دختر ۱۶ ساله ای که از کودکی هیچ محدودیتی ندیده است و هر چه خواسته فراهم بوده است، در اولین شکست زندگی از پا در می آید. توی بازی با کودک همیشه او نباید برنده باشد. باید گاهی هم بازنده باشد تا محدودیت را تجربه کند. نیاز به محدودیت های واقع بینانه یکی از نیازهای هیجانی اساسی انسان می باشد. مولفه های اساسی پذیرش محدودیت های واقع بینانه عبارتند از: قاطعیت والدین، والدینی که خود الگویی از محدودیت های واقع بینانه هستند.

۵- نیاز به تفریح
بچه نیاز به تفریح و دوست یابی دارد. اما با والدین وسواسی طرف است که نمی گذارند به پارک برود چرا که ممکن است لباسش کثیف شود. مولفه های اساسی تفریح عبارتند از: وقت گذراندن با کودک، انجام بازی های دلخواه، نبود والدین ترش رو و بداخلاق، نبود والدین صبور، نبود والدین واقع بین، داشتن والدین کمالگرا.
اگر نیازهای فرد در دوران کودکی به درستی ارضا شود. در فرد طرحواره سالم شکل می گیرد. در بزرگسالی این فرد دارای ویژگی هایی چون: انعطاف پذیری، تاب آوری، مسئولیت پذیری بالا و قدرت تحمل بالا می شود و در اکثر مواقع بزرگسال سالم و فردی فعال می شود. اما اگر این نیاز ها به درستی ارضا نشود طرحواره ناسالم شکل می گیرد. این طرحواره های ناسالم باعث به وجود آمدن ناسازگاری، عدم انعطاف پذیری، بی مسئولیتی و نارضایتی می شوند.
پس می توان گفت دلیل شکل گیری طرحواره ها در افراد یکی از دو مورد زیر می باشد:
۱- ناکامی در ارضاء نیاز ها
۲- بیش از حد ارضاء شدن نیاز ها