ماراتن هسته ای ایران و غرب دوندگان و بازیگرانی با اهداف متفاوت دارد. ایران برای اعمال حق قانونی خویش و در اختیار داشتن فناوری صلح آمیز هسته ای تلاش دارد و طرف دیگر بی توجه به قواعد و قوانین بازی و حتی نهاد بین المللی داوری یعنی آژانس اتمی خود را به آب و آتش می زند تا از اعمال این حق جلوگیری نموده یا حداقل آن را با تأخیر مواجه ساخته و هزینه آن را بالا ببرد.
چند سالی است كه در هروله غرب میان اعمال فشار، صدور قطعنامه و مذاكره با ایران، روشن شده است نگرانی غرب از پرونده هسته ای ایران تنها پوشش و بهانه آنها عدم حضور ایران در اردوگاه دوستان آنان است و اصل نگرانی آنها دستیابی به توانمندی استراتژیك هسته ای توسط كشوری مستقل و الهام بخش همچون ایران است، این مهم از آن رو اثبات شده كه ایران همه ملزومات مسالمت آمیز بودن فعالیت هایش را رعایت و آن را اثبات كرده و با در اختیار داشتن حكم برائت آژانس با طرف های غربی حرف زده است، اما طرف مقابل نشان داده كه نگران پرونده هسته ای نبوده و دلمشغول حفظ و تعادل نظام سلطه و تقسیم كشورها به الگوی قدیمی كشورهای برخوردار و نابرخوردار از یك توانمندی استراتژیك و اساسی است.
در این میان سال ۱۳۸۶ فصلی مهم در این رقابت است، فصلی كه غربی ها در آغاز و پایان آن در فروردین و اسفند خود را به صدور قطعنامه تحریم مشغول كرده و بین این دو فاصله را به ناچار به مذاكره با ایران و در پس آن به طرح و توطئه و چانه زنی با دیگران سپری كردند، اما در همین سال ایران از خط پیروزی گذشت و علاوه بر اعمال حق قانونی خویش و گردش سانتریفیوژهایش و زمینه سازی فعالیت های آینده،اولین دوره از سوخت اتمی نیروگاه بوشهر را نیز به دست آورده و در سومین ماه زمستان حكم نهایی سلامت فعالیت ها و حل همه ابهام های مهم در فعالیت های هسته ای خویش از نظر آژانس اتمی را از نهاد ذیصلاح جهانی دریافت كرد، حكمی نهایی كه خود پس از حكم های كوچكتر و متعدد آژانس مبنی بر عدم انحراف فعالیت های هسته ای ایران به دست آمد و به رخ مدعیان اقدامات هسته ای ایران كشیده شد. این پیروزی بزرگ به تصریح دست اندركاران موضوع هسته ای در ایران حاصل اجماع و مقاومت ملی بود و چنانچه رهبر فرزانه انقلاب فرمود، نقش دولت نهم و رئیس جمهور در آن بسی پررنگ بوده است و دولت نهم در راهبری و بهره از ظرفیت های داخلی و بین المللی برای صیانت از حقوق ملی با رویكرد باز نسبت به مذاكره، بدون قائل بودن به مذاكره درباره حق اساسی ملت در بحث هسته ای و تن ندادن به خواسته غیر قانونی تعلیق فعالیت غنی سازی - كه نه حكم معاهده N.P.T است و نه پادمان و نه حتی پروتكل الحاقی - در سال ۸۶ عملكردی داشت كه ترجمان آن همان تفهیم ضرورت توازن بین حقوق و تكالیف ملت ها در برابر معاهده های بین المللی است. تفهیمی كه وجدان های منصف جهان و افكار عمومی ملت ها آن را دریافت و غربی ها هر بار از فهم آن طفره رفته، قطعنامه و تحریمی اعمال كردند و پس از مدتی كه شاهد پیشرفت بیشتر ایران در فعالیت های مسالمت آمیز خود شدند، به مذاكره روی آوردند، منتها در هر دور مذاكره آنها زمان از دست داده و با ایرانی پیشرفته تر در فناوری هسته ای مواجه شدند.
این كار تا آنجا ادامه یافت كه ایران از نقطه غیر قابل بازگشت هم گذشت و بازی را تمام كرد. موضوع هسته ای از نظر ایران تمام شد، رویكرد هوشمند ایران در توسعه فعالیت ها همزمان با كار نزدیك با آژانس اتمی و استقبال از مذاكره برای رسیدن به تضمین هایی برای رفع نگرانی های دو طرف، كار را به آنجا رساند كه غرب سرگردان بین قطعنامه و مذاكره، نه تنها شاهد پیشرفت و تحقق ایران هسته ای شد، بلكه آژانس اتمی هم همه ابهام های برنامه ایران را حل شده اعلام كرد.
طبیعی بود كه طرف مقابل با دلخوری از ابزار در اختیار خود یعنی شورای امنیت علیه آژانس و ملت ایران بهره ببرد، اواسط اسفند آنها با صدور سومین قطعنامه تحریم، دوباره چنین كرده در عین حال نسبت به ضرورت گفت و گو با ایران از طرف غربی ها تأكید بسیار صورت گرفت، مذاكره ای كه حال با ایرانی درخواست آن را مطرح می كنند كه هم هسته ای است، هم حكم سلامت فعالیت هایش را در اختیار دارد و این اگر به معنای پیروزی نباشد برای این ملت، پس چیست؟
پیروزی كه البته با هزینه تحمل تحریم ها به دست آمده، ولی نه تحریم هایی تنها مربوط به این چند سال كه تحریم واژه آشنای مردم ایران از طرف غرب در طول ۲۹ سال پس از انقلاب اسلامی است و اتفاقاً همه این پیشرفت ها و توفیق های علمی هسته ای و غیر آن در همین مدت حاصل آمده است، چون این ملت را نمی توان از خواسته هایش بازداشت، آن هم در دنیای امروز كه تحریم در آن حربه ای كهنه و ناكارآمد است.
● رویكردها و دستاوردهای هسته ای
مسیری كه در طول سال ۸۶ در موضوع هسته ای ایران طی شد، به اجمال عبارت بود از صدور سه قطعنامه تحریم، پنج دور مذاكرات رسمی نمایندگان ایران و گروه ۱+۵ در آنكارا، مادرید، لیسبون، رم، لندن و یك ملاقات آنها در بروكسل، طراحی مدالیته یا طرح اقدام بین ایران و آژانس ظرف كمتر از شش ماه و اجرای آن كه زمان مورد توافق برای آن ۱۸ ماه بود و ایران و آژانس این طرح را كمتر از شش ماه به پایان رسانده و همه ابهام های مهم مورد نظر آژانس در ایران مختومه اعلام شد. این شش موضوع عبارت بودند از: آلودگی ها، پلوتونیوم، سانتریفیوژهای P۱ و P۲، پلونیوم ۲۱۰ و سند اورانیوم فلزی، آلودگی در یك مجتمع دانشگاهی در كرج و معدن گچین.
سفر البرادعی مدیركل آژانس به تهران و گزارش های او درباره ایران نیز از دیگر سرفصل های وقایع هسته ای سال بود. پیش از مرور این مسیر در سال ۸۶ ضرورت دارد رویكردها و دستاوردهای هسته ای را مورد بررسی و بازخوانی قرار دهیم تا مبادا در خلال مرور وقایع دستاوردهای اساسی و رویكردهایی كه موجب این دستاوردهای سترگ شدند، مورد غفلت قرار گیرند.
رویكرد و سیاستی كه در دو سال و نیم گذشته از سوی ایران در پیش گرفته شد، یكی تغییر خط قرمز مذاكرات هسته ای بوده است، اگر در گذشته ای نه چندان دور « ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت» خط قرمز مذاكره كنندگان بود، در دوره جدید این خط قرمز شكسته شده وبا ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت معلوم گشت كه خط قرمز یاد شده كاملاً پوچ و بی اساس است و حق اساسی ملت در برخورداری از تمام وجوه فعالیت مسالمت آمیز هسته ای از جمله غنی سازی جزو مطالبات ملی ایرانیان است.
در عین حال تعامل سازنده و مذاكره بدون پیش شرط از موضع عادلانه اصل و رویكرد دیگری بود كه به جد مورد تأكید و تعقیب قرار گرفت، در واقع بدون نیاز و خواهش برای مذاكره ایران از سیاست صندلی خالی پیروی نكرد و هر گاه كه طرف مقابل درخواست مذاكره كرد، با استقبال ایران از موضع مذاكره برای پیشرفت و نه برای مذاكره برای توقف مواجه شد. تأكید بر توازن میان حقوق و تكالیف اعضای N.P.T رویكرد دیگر مورد تأكید ایران بود و همچنین تعریف اعتمادسازی در بستر و زمینه ای دوطرفه، در عین حال خودكفایی در تولید سوخت هسته ای از سوی ایران به جد پیگیری شد، علاوه بر اینها همكاری و تعامل سازنده با آژانس بین المللی انرژی اتمی فروگذاشته نشد تا تنها نهاد مسئول و ذیصلاح بتواند به راستی آزمایی اقدامات و اظهارات ایران پرداخته و به پاسخ برخی ابهام های باقی مانده خود دست یابد، دستاوردهای چنین سیاست ها و رویكردی البته همگی در سال ۱۳۸۶ متبلور نشد، بلكه قبل از آن هم نتایج درخوری حاصل آمده بود، اما سال ۸۶ به تعبیری یكسره حال و هوای پیروزی و توفیق برای ایران در رقابت فنی، حقوقی و سیاسی و دیپلماتیك با طرف های غربی و در رأس آنها آمریكا داشت.
این دستاوردها به اجمال عبارتند از: تكمیل چرخه سوخت هسته?ای كه در ۲۲ فروردین سال ۸۵ در آستان قدس رضوی توسط رئیس جمهور در مقیاس آزمایشگاهی اعلام شد، راه اندازی مجتمع آب سنگین اراك كه در ۴ شهریور سال ۸۵ توسط دكتر محمود احمدی نژاد افتتاح و آغاز به كار كرد، اما ۲۰ فروردین سال ۱۳۸۶ روز اعلام خبری خوش و بزرگ برای ایرانیان بود، رئیس جمهور در این روز كه روز ملی فناوری هسته ای نام گرفته است در محل سایت هسته ای نطنز و در جمع مسئولان كشوری و لشكری و خبرنگاران داخلی و خارجی ورود ایران به مرحله تولید سوخت هسته ای در مقیاس صنعتی را اعلام كرد، این مهم چند روز بعد به تأیید بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی رسید و بازرسان از توفیق ایران در بهره برداری از زنجیره ۱۳۱۲ تایی سانتریفیوژها در نطنز خبر دادند. در همان مقطع بود كه مهندس آقازاده معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی اعلام كرد بازرسان آژانس بعد از این هر چند هفته یك بار زنجیره دیگری از سانتریفیوژها در ایران را خواهند دید.
همچنین حمل سوخت نیروگاه اتمی بوشهر از روسیه به این محل، این نیروگاه را در آستانه بهره برداری قرار داده است و بنابر اخبار موجود در مهر ماه سال ۱۳۸۷ هزار مگاوات برق هسته ای از بوشهر وارد مدار برق كشور خواهد شد و بدین ترتیب ایران سی و یكمین كشور جهان خواهد بود كه برق هسته ای تولید می كند، ضمن این كه صنعت احداث نیروگاه هسته ای ایران به بوشهر محدود نمانده و ایجاد نیروگاه بومی ۳۶۰ مگاواتی دارخوین در مرحله طراحی و ساخت قرار دارد و مناقصه احداث دو واحد نیروگاه هسته ای هزار مگاواتی هم اعلام شده است، با توجه به نیاز كشور و تصویب مجلس مبنی بر تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هسته ای در سال های آینده و حركت ایران به سمت ساخت نیروگاه های اتمی، اصرار كشور به خودكفایی در تولید سوخت هسته ای حداقل برای تأمین بخشی از نیازهای سال های نه چندان دور آینده بیشتر قابل درك خواهد بود.
● عبور ایران از نقطه غیرقابل بازگشت هسته ای
در زمینه برخورداری ایران از توان عملی در اعمال حق غنی سازی و میزان برخورداری از اورانیوم غنی شده و سطح تكنولوژی ،كشورمان حالا به مرحله و نقطه غیرقابل بازگشت رسیده است.
این مهم كه به تأیید بازرسان آژانس اتمی رسیده همان مرحله ای است كه آمریكا و سه كشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان بسیار تلاش كردند ایران به آن نرسد ولی سال ۸۶ سال عبور ایران از این خط و قطع نوار پیروزی برای ایران بوده است.
در كنار این دستاوردهای فنی در زمینه سیاسی نیز دستاوردهای عظیمی نصیب ملت ایران شده است، بازگشت نسبی اعتبار آژانس اتمی به این نهاد - هرچند آمریكا و سه دولت دیگر غربی به شدت این اعتبار را مخدوش كردند- ارائه گزارش مجموعه نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریكا در خصوص این كه فعالیت های هسته ای ایران جهت گیری نظامی ندارد كه این مهم نتیجه مقاومت و ایستادگی ملی در برابر فشارها بود و با وجود ناقص بودن، شیرینی اعتراف دشمن را برای ایرانیان داشت و در نهایت مختومه اعلام شدن شش ابهام مهم برنامه هسته ای ایران از طرف آژانس اتمی و پایان موفقیت آمیز طرح اقدام یا مدالیته همكاری ها بین ایران و آژانس، در فهرست دستاوردهای عظیم دست اندركاران ایرانی موضوع هسته ای و ملت ایران در سال ۸۶ قرار دارند. نكته حائز اهمیت این كه بنابر طرح مدالیته در پایان حل و فصل و مختومه اعلام شدن ابهام ها، موضوع ایران در آژانس باید به حالت عادی درآمده و مانند امور دیگر كشورها مورد پیگیری قرار گیرد.
در برابر این رویكردها و دستاوردهای مهم طرف غربی و آمریكا البته بیكار ننشسته رویكرد قطعنامه و ایجاد فشار كاذب سیاسی را پیگیری كرده اند، همچنین یك اقدام دیگر آنها كه نشانه بارز نگرانی شان از گزارش اسفند (مارس) البرادعی و اعلام حكم برائت كامل ایران از سوی آژانس بود، تلاش شتابزده شان در طرح مواردی ادعایی موسوم به مطالعات ادعایی به آژانس و ربط دادن فعالیت های هسته ای ایران به برنامه های دفاعی موشكی بود كه این موضوعات به علت بی اساس بودن و فقدان مبنا و دلایل روشن از طرف آژانس به عنوان موضوع شناخته نشده در همان قالب مطالعات ادعایی به ایران ارائه و ارزیابی ایران مبنی بر بی اساس بودن شان توسط آژانس اخذ شد.
حال برخی محافل سیاسی و رسانه ای غرب روی همین ادعاها معركه گیری كرده و به این جنجال های بی اساس و فاقد مبنا آویخته اند تا حركت خود در مسیر قطعنامه را توجیه كنند، هرچند این روند بی بنیان نارضایتی مدیركل آژانس اتمی را هم موجب شده و وی كه در آستانه انتشار گزارش مارس فشار زیادی تا حد تهدید به مرگ از سوی صهیونیست ها را تجربه كرد، نسبت به تخریب اقدامات آژانس هشدار داد.
طرح مطالعات ادعایی و صدور قطعنامه در روزهای پایانی سال از طرف غرب همراه با تأكید آنها به از سر گرفته شدن مذاكرات نماینده ۱+۵ با ایران صورت گرفت كه این خود نشان از آن دارد كه طرف غربی بی اثر بودن اقدامات به ظاهر تنبیهی خود نسبت به ایران را باور كرده و البته اگر به این سبك و سیاق ادامه می دهد، لابد به دلیل اقتضای طبیعت اش است!
اقدامات آنها در قیاس با دستاوردهای ملت ایران در موضوع هسته ای اگر حتی تنها وقایع و رخدادهای سال ۸۶ را هم ملاك قرار دهیم نشان می دهد كه ضرر و زیان واقعی متوجه كدام طرف بوده است؟
آنها نخواسته اند ایران به توانمندی استراتژیك هسته ای برسد و در این جهت مبنا یا در واقع بهانه هایی را مطرح كرده اند امروز با گزارش های نوامبر و مخصوصاً مارس مدیركل آژانس اتمی هم این مبناها و بهانه ها از بین رفته و دلیل منطقی حتی از نظر افكار عمومی غرب برای باقی ماندن پرونده ایران در شورای امنیت وجود ندارد و هم ایران هسته ای شده است، روشن است چه كسی به اهدافش رسیده و شاهد موفقیت همنشین كیست؟
حال اگر طرف غربی به صدور قطعنامه آن هم با اعمال فشار و صرف هزینه زیاد به دیگر كشورها راضی است به قولی نباید عیش آنها را منقص كرد، منتها این عیش و خوشی برای ناظرین آگاه بسی مضحك است چون به لحاظ شكل و محتوا بی نتیجه و بدقواره است، قطعنامه های آنها با اجماع صادر نشده و كشوری مثل آفریقای جنوبی از اعضای غیر دائم شورای امنیت به قطعنامه شان رأی مثبت می دهد و بعد هم در مصاحبه علیه قطعنامه صحبت كرده و از بی توجهی قدرتهای شورای امنیت به گزارش آژانس اتمی گلایه می كند، نماینده این كشور بلافاصله بعد از رأی گیری درباره قطعنامه اسفندماه شورای امنیت می گوید: توقف غنی سازی در ایران نباید هدف باشد، هدف جلوگیری از انحراف به سمت مقاصد نظامی هسته ای است و با روشن شدن ابهام ها حالا كه این هدف تأمین شده است، قطعنامه برای چیست؟
این سخنان معنایی جز آن ندارد كه رأی این كشور همچون بسیاری دیگر به قطعنامه زوركی و تحت فشار بوده است این افتضاحی بین المللی است كه قاطبه كشورها و حتی اعضای شورای امنیت به حكم اصول روشن و بدیهی نیازی به صدور قطعنامه تحریم علیه ایران ندیده و این را به انحای مختلف بگویند و از چین و اندونزی تا آفریقای جنوبی و ونزوئلا همین را بگویند اما قطعنامه ها تصویب شوند، این جز افتضاح بین المللی و حاكمیت علنی قانون جنگل نیست، البته هزینه و آبروبری این نوع اعمال زور در دنیا بسیار افزایش پیدا كرده است. دردناك برای بانیان قطعنامه شورای امنیت آن كه كارایی و تأثیر این نوع اقدامات در دنیای امروز به حداقل ممكن رسیده و از كار فروبسته آنها گرهی نمی گشاید؛ به قول دكتر سعیدی معاون بین الملل سازمان انرژی اتمی، امروز كار بانیان قطعنامه علیه ایران مانند بیلیارد بازی كردن با شلنگ است.
اگر شلنگ بتواند توپ بیلیارد را حركت بدهد، آنها نیز موفق می شوند و البته كه بازی بیلیارد با شلنگ برای تماشاگران و ناظرین خنده آور و مضحك است.
● وقایع نگاری نبرد دیپلماتیك هسته ای در سال ۸۶
ضرباهنگ هسته ای سال ۸۶ آنقدر تند و پرشتاب است كه در پایان سال گویی همه رویدادها ظرف چند ماه و نه یكسال به وقوع پیوسته اند، خاصه از آن رو كه برآیند آنها جز احساس غرور و عزت ملی و صیانت و اعمال حقوق هسته ای كشور و اثبات سلامت و صحت فعالیت ها به تأیید آژانس بین المللی انرژی اتمی نیست.
در تعطیلات نوروزی ایرانیان پنج عضو دائم شورای امنیت قطعنامه دوم تحریم علیه ایران را در پنجم فروردین به تصویب شورا رساندند، قطعنامه ۱۷۴۷ از پس قطعنامه ۱۷۳۷ علیه ایران صادر شد كه در زمستان قبل صادر شده و اصلی ترین خواسته اش از ایران توقف غنی سازی اورانیوم بود و خواستار توقف فعالیت و تحقیقات دانشمندان ایرانی در این زمینه بود، این قطعنامه برخی شخصیت های حقیقی و شركت های دست اندركار و نزدیك به سپاه پاسداران و فعالیت های هسته ای را مشمول تحریم قرار داد.
پس از صدور این قطعنامه ایران فعالیت های قانونی غنی سازی خویش را سرعت بخشید و در روز ملی فناوری هسته ای (۲۰ فروردین) رئیس جمهور ورود ایران به مرحله صنعتی تولید سوخت هسته ای را در محل سایت نطنز اعلام كرد، این اقدام از سوی صاحبنظران داخلی و خارجی واكنش منطقی توصیف شد، البرادعی مدیركل آژانس اتمی و شماری از مقامات غربی كماكان بر قابل حل و فصل بودن مسائل از طریق گفت وگو تأكید كردند و این در حالی بود كه ایران ارتباط و همكاری خود با آژانس را حفظ كرده و ادامه داد.
اعضای دائم شورای امنیت و آلمان (گروه ۱+۵) كه نتایج حاصله را دور از خواست خود می دیدند، نماینده خویش را به گفت وگو با ایران ترغیب كردند و پس از چند گفت وگوی تلفنی و رایزنی، علی لاریجانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی و خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نماینده گروه ۱+۵ در آنكارا با یكدیگر ملاقات كردند، ملاقات ۵ اردیبهشت این دو در آنكارا پس از ملاقات قبلی شان در برلین و مهرماه سال ۸۵ و تعلیقی چندماهه در مذاكراتشان صورت گرفت. این مذاكرات كه از سوی دو طرف سازنده خوانده شد بیشتر حول وحوش دستیابی به پارادایم مشترك برای رفع نگرانی های طرفین سپری شد و قرار دور بعدی آن در خردادماه گذاشته شد، مادرید ایستگاه بعدی ملاقات نمایندگان ایران و گروه ۱+۵ بود تا طرفین نتایج بررسی های خود را ۱۰ خرداد روی میز مذاكره بگذارند، در این مذاكرات طرفین طرح و ایده هایی را روی میز مذاكره گذاشتند، طبیعی بود كه با مذاكره نكردن ایران بر سر تعلیق به علت غیرقانونی و فاقد مبنا بودن آن و نیز تجربه تعلیق داوطلبانه فعالیت های هسته ای در قبل كه موجب گسترش دامنه درخواست های غرب شده و غرب از آن تعبیر توقف و یا دستاویز تبلیغات برای به محاق كشاندن فعالیت صلح آمیز هسته ای ایران داشت، ابتكارات و پیشنهادات ایران بیشتر پیش رفته و در دستور مذاكره قرار گرفت، گفته شده اولین مرحله از ابتكار ایران برای یك همكاری جامع با آژانس اتمی در این مذاكرات مطرح شد.
لیسبون پرتغال در دوم تیرماه میزبان بعدی لاریجانی و سولانا بود، در همان مقطع ملاقات و مذاكره ای با محمد البرادعی مدیركل آژانس در وین صورت گرفت و به روی نقشه كاری و مدالیته همكاری ایران و آژانس توافق شد تا از طریق آن آژانس به پاسخ های لازم درباره مهمترین ابهامات خود در ایران برسد، بر این اساس تیم بازرسان آژانس در ۲۰ تیرماه به ریاست اولی هاینونن معاون مدیركل آژانس اتمی برای تهیه طرح ملموس و عینی رفع تردید های آژانس به تهران آمد.
ششم شهریور متن توافق ایران و آژانس منتشر شد كه در آن آژانس شش مورد را تنها ابهامات در پرونده ایران اعلام كرد و بنابراین شد كه با حل هر موضوع و مختومه شدن آن، وارد موضوع بعدی شده و در پایان بررسی و راستی آزمایی بازرسان از همه موارد، پرونده ایران در آژانس عادی تلقی شود، در همین مقطع آژانس اتمی دو موضوع پلوتونیوم و مسئله بازفرآوری را زودتر از زمان توافق حل شده و مختومه اعلام كرد.
این توافق شكاف درون گروه ۱+۵ را شدت بخشید تا شهریور و بعد از اعلام گزارش آژانس تحریم ایران از سوی آنها را به تعویق انداخت. با توافق بر سر مدالیته، آژانس اتمی از محدودیت و اهمیت برخوردار شده و اعتبار خود را تا حدی بازیافت.
از این مرحله به بعد ایران با جدیت بیشتر خواهان بازگشت پروند ه اش از نهاد سیاسی شورای امنیت به نهاد تخصصی و فنی شورای امنیت شد، كه در واقع ارجاع پرونده ایران در سال قبل در تصمیمی سیاسی و غیرحقوقی باعث پیچیده شدن بیشتر شرایط و قطع اجرای داوطلبانه پروتكل الحاقی نظارتی در ایران شده بود.
تدوین مدالیته و اظهارات البرادعی مدیركل آژانس مبنی بر این كه هیچ مدركی وجود ندارد كه نشان از انحراف اقدامات ایران به سمت تسلیحات هسته ای داشته باشد با مخالفت آمریكا و همراهان اروپایی اش مواجه شد و اعمال فشار علیه البرادعی بالا گرفت و به نشست فصلی شورای حكام كشیده شد، به گونه ای كه بیانیه سه كشور اروپایی خشم مدیركل آژانس را برانگیخت و او برای اولین بار در تاریخ آژانس اتمی به نشانه اعتراض جلسه شورای حكام را ترك كرد.
كشورهای اروپایی به تدریج محل مذاكرات خود را از وین به نیویورك و شورای امنیت انتقال داده اما كماكان درباره تحریم ایران اختلاف نظر داشتند.
چین و روسیه كه در تعدیل قطعنامه های قبل نقش ایفا كرده بودند با روند تحریم همراهی نمی كردند، آمریكا و فرانسه پیشنهاد تحریم های خارج از چارچوب شورای امنیت را مطرح كردند كه البته این پیشنهاد پیش نرفت، ابتكار هوشمندانه ایران در طراحی مدالیته همكاری ها و اجرای آن غرب را در تنگنا قرار داده و آژانس با توان بیشتری وارد میدان شده بود، مذاكرات درباره سانتریفیوژ ها بین ایران و آژانس به جریان افتاده و در ۱۷ مهر تیم آژانس بدین منظور به تهران آمد.
سفر ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به ایران برای اولین بار و به عنوان بلند پایه ترین مقام روسیه و شورای سابق در ۲۴ مهرماه نیز از جمله موضوعاتی بود كه اختلاف واشنگتن و مسكو درباره ایران را افزایش داد، مذاكرات سانتریفیوژها بین ایران و آژانس در ۲۸ مهر به دور دوم رسید و مذاكره از پیش تعیین شده لاریجانی و سولانا در رم پایتخت ایتالیا در دوم آبان ماه با همراهی سعید جلیلی دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی انجام شد.
طرفین این مذاكرات را نیز سازنده توصیف كردند. در آستانه نشست شورای حكام در ماه نوامبر وزیر امور خارجه چین به تهران آمد و درباره سطح همكاری ایران و آژانس، مذاكرات و تبادل اطلاعات صورت گرفت، بالاخره در ۲۴ آبان ماه گزارش البرادعی منتشر شد، سعید جلیلی در كنفرانس خبری با استناد به این گزارش و مختومه اعلام شدن موضوع سانتریفیوژهای p۱وp۲و سند اورانیوم فلزی پایه های بنای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت را فرو ریخته دانست. جلیلی و سولانا بار دیگر در ۹ آذر در لندن با یكدیگر مذاكره كردند، سولانا از این مذاكره ابراز رضایت نكرد ولی بار دیگر در جریان سفر جلیلی به بروكسل و پارلمان اروپا در محل سفارت ایران به دیدار جلیلی آمد. ۱۳ آذرماه ۸۶ مقطع یك رویداد تأثیر گذار دیگر بود. در این مقطع جامعه اطلاعاتی آمریكا متشكل از ۱۶ نهاد امنیتی و اطلاعاتی در گزارشی اعلام كردند فعالیت های هسته ای ایران در مقطع كنونی تسلیحاتی نیست.
این گزارش اگر چه ادعاهای ناروا و اثبات نشده ای به گذشته فعالیت های ایران وارد می كرد، اما قضاوت صحیح اش درباره ماهیت كنونی فعالیت های هسته ای ایران تعجب مقامات دولت آمریكا و متحدان اروپایی این دولت را به همراه داشت، رئیس جمهور ایران انتشار این گزارش را یك پیروزی برای ایرانیان دانست و اظهار داشت در سایه مقاومت مدبرانه ملت ایران، دشمنان ما نیز مجبور به اقرار بعضی از حقایق شده اند.
در این میان محموله های سوخت اولیه مورد نیاز نیروگاه بوشهر نیز یكی پس از دیگری از روسیه به ایران رسید، در دی ماه ۸۶ محمد البرادعی مدیر كل آژانس اتمی به تهران آمد و مذاكرات مهمی با سران و مسئولان كشور از جمله مقام معظم رهبری انجام داد و در ۳ اسفند گزارش اسفند (مارس) مدیر كل منتشر شد، گزارشی كه در روزهای نزدیك انتشار آن به واسطه این كه معلوم بود آژانس پایان موفقیت آمیز اجرای مدالیته و عادی شدن پرونده ایران را اعلام می كند، فشار و هجمه زیادی از طرف آمریكا و متحدان اروپایی به آژانس و البرادعی وارد شد. گزارش البرادعی با حدود ۲۰ ساعت تأخیر انتشار یافت و خبرنگاران در وین و تهران و دیگر نقاط تمام این مدت را آماده بودند تا نخستین واكنش ها نسبت به آن را مخابره كنند، مطرح كردن مطالعات ادعایی و اصرار بر آنها در آخرین دقایق آخرین حربه آمریكا و جناح غرب برای مقابله با نتایج مؤثر تعامل تازه و به ثمر رسیده ایران و آژانس اتمی بود كه آژانس چندی قبل همه آنها را كه از نظر این نهاد فنی موضوع دانسته نمی شدند به صورت یكجا به ایران ارائه كرده و ارزیابی ایران از این ادعاهای بی مبنا را دریافت كرده بود.
در شرایطی كه بنیان های ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت دیگر وجود خارجی نداشت و صحت اظهارات ایران در قالب طرح مدالیته و با راستی آزمایی آژانس درباره تمام ابهام ها به تأیید آژانس بین المللی انرژی اتمی رسیده بود و این مهم علاوه بر آحاد مردم و نخبگان ایرانی و مسئولان كشورمان مورد تأكید شماری از رهبران سیاسی كشورها و مجامع جهانی همچون گروه غیرمتعهد ها در وین و آژانس اتمی (نم) قرار گرفته بود، صدور قطعنامه تحریم علیه ایران امری مضحك تر از پیش می نمود.